"ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ನಕ್ಷತ್ರ" ಸಿಂಚು.ಗೌಡ. ಕುತ್ಯಾಳ

  ಆಟಿ ಗೌಜಿ      ನಾವು ಆಚರಿಸುವ ಹಾಂಗೆ ಎಲ್ಲಾ ತಿಂಗನು ತಿಂಗಳಾಡಿಂದ ಸುರಾಗಿ, ಸಂಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಮುಗ್ದದೆ. ಕಾರ್ತಿಂಗಳಂದ ಮತ್ತೇ ಬರುವ ತಿಂಗನೇ ಆಟಿ ತಿಂಗ. ಈ ಆಟಿ ತಿಂಗಳ್ಳಿ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ದೇವರ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿರೆ ಬಾರಿ ಒಳ್ಳದ್ ಗಡ.      ಆಟಿ ತಿಂಗ ಅಂತ ಹೇಳಿರೇ , ಬಾರಿ ಜೋರುನ ಮಳೆ ಬರುವ ತಿಂಗ. ಕೆಲ್ಸ ಮಾಡಿಕೆ ಆಗದೆ, ಕೆಲ್ಸಕ್ಕೂ ಹೋಕಾಗದೆ ಕಷ್ಟಲಿ ಬೊದ್ಕುವ ತಿಂಗ ಈ ಆಟಿ ತಿಂಗ. ತಾತನವು ಬೇಸಾಯ ಮಾಡಿಕಂಡ್ ಇರ್ಕಣ ನಮ್ಮ ಊರ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಕಾರ್ತಿಂಗಳ್ಳಿಯೇ ಬೇಸಾಯ ಮುಗಿತಿತ್ತ್ ಗಡ . ಅದರೆ ಈ ಮಡಿಕೇರಿ ಅತ್ತ ಆಟಿ ಬೇಸಾಯಲಿ ಎಲ್ಲನೂ ಬೊಳ್ಳಲಿ ಹೋತ್ ಅಂತ ಹೇಳ್ದರ ಕೇಳ್ತ ಇದ್ದಗಡ. ಇದ್ ಬಾರಿ ಕಷ್ಟದ ತಿಂಗ ಹಾಂಗಾಗಿ ಈ ಕಾಲನಾ ತುಂಬಾ ಕೆಟ್ಟ ಕಾಲ ಅಂತ ಹೇಳುವೆ ಹಿರಿಯವ್.      ಆಟಿ ತಿಂಗ ಹೇಳ್ದ ಕೂಡ್ಲೇ ನೆನ್ಪಿಗೆ ಬಾದೆ "ಆಟಿಕಳಂಜ". ಇದರೊಟ್ಟಿಗೆ ಗುಳಿಗಂಗೆ ಕೊಡುವ ಸಮ್ಮನ. ಆಟಿತಿಂಗಳಿ ಮರಕೆಸ ಎಲೆ ಪತ್ರೊಡೆ, ಕಣಿಲೆ ಗೈಪು, ಅಜಂಕ್ ಪಲ್ಯ, ಅಳುಂಬು, ಆಟಿ ಹದಿನೆಂಟರ ಆಟಿ ಪಾಯಸ, ಅಮಾವಾಸೆ ನ ಹಾಲೆಮರದ ಕಷಾಯ; ಇದೆಲ್ಲಾ ಆಟಿತಿಂಗಳ ವಿಶೇಷ ಆದರೆ ಅಟ್ಟಂದ ಇಳ್ಸಿದ ಚೆನ್ನಮಣೆ, ಕವಡೆ ಇದೆಲ್ಲಾ ಅದ್ಭುತ ಆಟಗ.      ಆಟಿಕಳಂಜ ಈಗನ ಕಾಲಲಿ ಕಮ್ಮಿ ಆಗಿರ್ದು ಆದರೆ, ಹಿಂದೆ ತಾತನವರ ಕಾಲಲಿ ಮೂರು ವರ್ಗದವು ವೇಷ ಹಾಕಿಕಂಡ್ ಬರ್ತಾ ಇದ್ದಗಡ. ಸುರುಗೆ ಬಣ್ಣರ ದೆವ್ವ, ಮಳಿ...

 ಆಟಿ ತಿಂಗ ಶುರುವಾತ್ ಆಟಿ ತಿಂಗ! ಅಟ್ಟದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಇಳ್ಸಿದ ಚೆನ್ನಮಣೆನ... ಅಮ್ಮನು ಮಾಡಿಕೆ ಶುರುಮಾಡ್ದ ಕಣಿಲೆ ಗೈಪುನಾ,  ಅದಕ್ಕೆ ಹಾಕುವ ಒಂದೆರಡು ಹಲಸಿನಕ್ಕಿ, ಕಡ್ಲೆ, ಪದಂಜಿನಾ ಶುರುವಾತ್ ನೋಡಿ ಇನ್ನ್, ಮರಕೆಸ ಸೊಪ್ಪುನ ಪತ್ರೊಡೆ... ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಬಿಸಿ-ಬಿಸಿ ಗಂಜಿಗೆ ಅಜಂಕ್ ಪಲ್ಯನು ಆಟಿಲಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಆಟಿ ಪಾಯಸನು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ದಿನ ಬೊಳ್ಪ್ಪಿಗೆ ಬೇಗ ಎಬ್ಬಿಸಿ, ಕುಡ್ಸುವ ಹಾಲೆಮರದ ಕಷಾಯನು... ಆಟಿ ಹಲ್ಸಿನ ಹಣ್ಣ್ನ ತಿಂಬಕೆ ಕೊಡುವ, ಇದರ ತಿಂದರೆ ಶೀತ, ಜ್ವರ ಬಾದ್ಲೆ ಅಂತ ಹೇಳುವ ಊರ್ನ ಜನ ಸೇರಿ ಗುಳಿಗಂಗೆ ಕೋಳಿ ತಲೆ ಕೊಯಿದ್, ಇಕ್ಕುವ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಎಲ್ಲವೂ ಊಟ ಮಾಡಿ ಹಿಂಬೊತ್ತಿಗೆ ಮಾರಿ ಬುಡಿಕೆ ಹೋಗುವ... ಅಂದ್ ಮಾರಿನ ಓಡ್ಸಿಕೆ ಆಟಿ-ಕಳಂಜ ಬರ್ತ್ತಿತ್ತ್... ಈಗ ಆಟಿಲಿ ಆಟಿ-ಕಳಂಜನ ನೋಡ್ದೆ ಬಾರಿ ಅಪರೂಪ ಆಗಿ ಹೋತ್! - ಸಿಂಚನ.ಕೆ.ಎನ್ ಕುತ್ಯಾಳ, ಕುಡ್ನಕಜೆ ಮನೆ

  ಕಾರ್ತಿಂಗಳ ಹರಕೆ       ಪಗ್ಗು, ಬೇಸಗೆ, ಕಾರ್ತಿಂಗ, ಆಟಿ, ಸೋಣ, ನಿರ್ನಾಲ್, ಬೆನ್ತಿಂಗ, ಜಾರ್ಥೆ, ಪೆರಾರ್ಥೆ, ಪೊನ್ನಿ(ಪುಯಿಂತೆಲ್), ಮಾಯಿ ಹಾಗೂ ಸುಗ್ಗಿ ಇದಿಸ್ಟ್ ಹನ್ನೆರಡ್ ತಿಂಗಗ ಇದ್ದ್ ಅದರ್ಲಿ ಕಾರ್ತಿಂಗದ ಗೌಜಿನ ಹೇಳಿಕೆ ಇಚ್ಚಿಸಿನೆ.      ನಮ್ಮ ತಾತನವರ ಕಾಲಲಿ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡಿಕಂಡ್ ಇದ್ದ ಸಮಯ ಆಗಿತ್ತ್. ಆ ಸಮಯಲಿ ಬಿಸಿಲ್, ಮಳೆತೇಳದೆ ಗದ್ದೆಲೇ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡಿ ದುಡ್ದವ್ಕೆ ಈ ಕಾರ್ತಿಂಗ ಒಂದು ರೀತಿಲಿ ಗೌಜಿ ಇದ್ದಾಂಗೆ.      ನಾವು ಬೆಳ್ಸಿದ ಬೆಳೆಗ ಪೊರ್ಲುಲಿ ಬೆಳೆಲಿ ತಾ ಗುರು ಹಿರಿಯವ್ಕೆ ಒಂದು ಕೋಳಿ ಕೊಂದು ಗೈಪು ಮಾಡಿ ಮತ್ತೆ ಹಲಸಿನಹಣ್ಣಿನ ಮೂಡೆ ಹಿಟ್ಟ್ಲಿ ಸಮ್ಮನದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪಾಷಣಮೂರ್ತಿ ದೆವ್ವಕೆ ಎಡೆ ಇಕ್ಕಿ ಸಮ್ಮನ ಮಾಡ್ದು ಈ ತಿಂಗಳ್ಳಿ ಆಗಿದ್ದದೆ.      ಮನೆ ಹೆಣ್ಣ್ ಮಕ್ಕ ಬೊಳ್ಪ್ಪಿಗೆ ಬೇಗ ಎದ್ದ್ ದ್ ಮನೆ ಎಲ್ಲ ಗುಡ್ಸಿ, ಒರ್ಸಿದ್ ಅಕ್ಕಿನ ಪದುನಿಕೆ(ನೆನೆ) ಹಾಕುವ, ಹಲ್ಸುನಹಣ್ಣ್ ನ ತಂದ್ ಅದರ ಕೊಯ್ದ್ ತೋಳೆ ಬೇರೆ ಹಲಸಿನಕ್ಕಿ ಬೇರೆ ಮಾಡುವ, ಮತೇ ಸಾಗ್ವಾನಿ ಇಲ್ಲರ್ ಉಪ್ಲಿಕೆ ಸೊಪ್ಪು ನ (ಎಲೆ)ಕೊಯ್ಕಂಡ್ ಬರುವ. ಅದರ ತಂದಮೇಲೆ ಬಟ್ಟೆಲಿ ಲಾಯಿಕ್ ಪೂಜಿದ್ ಬಲೆ ಪೂರ ತೆಗ್ದ್ ಒಂದು ಕರೆಲಿ ಇಸುವ. ಹಿಂಬೊತ್ತು ಆಕಂಡ್ ಬಾಕನ ಪದುನ್ಸಿದ (ನೆನೆ ಹಾಕಿದ)ಅಕ್ಕಿನ ಮತ್ತೆ ಬುಡ್ಸಿಸಿದ ಹಲ್ಸ್ ನಹಣ್ಣ್ ನ ಕಲ್ಲ್ ಗೆ ಹಾಕಿ ಕಡ್ದ್ ಬಂದನ ತ...

ವಸಂತ ಕಾಲಲಿ ಎಲ್ಲ ಮರನು ಚಿಗುರಿಕೆ ಸುರು ಆಗುವ ಹಾಂಗೆ ಹಣ್ಣಿನ ರಾಜನಾದ ಮಾವಿನ ಮರನು ಚಿಗುರಿಕೆ ಸುರು ಆದು. ತೋತಪುರಿ, ನೀಲಾಂ, ಪಾಂಡಿ, ನೆಕ್ಕರೆ ಹೀಂಗೆನೇ ಬೇರೆ-ಬೇರೆ ರೀತಿನಾ ಮಾವಿನ ಮರಗ ಇದ್ದರೂ; ಈ "ಕಾಡ್ನ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿಗೆ" ಬಾರಿ ಬೇಡಿಕೆ ಇರ್ದು.      ಕಾಡ್ ಮಾವಿನ ಮಿಡಿಗೆ ಬಾರಿ ಡಿಮಾಂಡ್. ಎಲ್ಲವೂ ಅವರವರ ನೆಂಟ್ರ ಮನೆಯವ್ಕೆಫೋನ್ ಮಾಡಿದ್ ಕೇಳುವ, 'ಎಲ್ಲಿಯಾರ್ ಮಾವಿನ ಮಿಡಿ ಉಟ್ಟಾ? ಇದ್ದರೆ ಬೇಕಿತ್ತ್. ಆಚೊರ್ಷ ಹಾಕಿದ ಮಿಡಿ ಪೂರ ಕಾಲಿ ಆತ್ ತ. ಮಾವಿನ ಮಿಡಿ ಸಿಕ್ಕಿದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಲಾಯಿಕ್ ಉಜ್ಜಿದ್ ಸಣ್ಣಕ್ಕೆ ತೊಟ್ಟುನಾ ಇಸಿದ್ ಭರಣಿಲಿಯಾ, ಡಬ್ಬಿಲಿಯಾ ಉಪ್ಪು ಹಾಕಿಸಿದ್ ತೆಗ್ದ್ ಇಸುವ. ಇದ್ ಒಂದು ವರ್ಷ ಅಲ್ಲ ಎರಡು ವರ್ಷ ಅಲ್ಲ, ಮೂರು ವರ್ಷ ಕಲ್ದರುನೂ ಏನೂ ಆಕಿಲೆ.       ಬೊಳ್ಪ್ ಆಕೆ ಪುರೋಸೊತ್ತಿಲೆ, ಅಮ್ಮ ಬೇಗನೇ ಮಕ್ಕಳ ಕರ್ದ್ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣ್ ಹೆಕ್ಕಿಕ್ಕೆ ಕಲ್ಸುವ. ಮಾವಿನಹಣ್ಣ್ ತಂದಮೇಲೆ ಹಾಳಾದರೆಲ್ಲಾ ಬಿಸಾಡಿ ಲಾಯಿಕ್ ಇರುದರ ತಡ್ಪೆಲಿ ತೆಗ್ದು ಇಸುವ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟಕ್ಕೆ ಮೆಣ್ಸ್ ಹಾಕಿ ಚಂಡ್ರುಪುಳಿ ಮಾಡುವ. ಆದಿನ ನಾಲ್ಕ್ ಸೆಡೆ ಹುಗ್ಗೆ ಜಾಸ್ತಿನೇ ಹೋದು. ಉಂಡು ಆದಾಮೇಲೆ ಯಾರ ಕೊರಂಟಿಲಿ ಕುದ್ರುಸಿರೇ ಆದು ಅಂತ ಮಕ್ಕ ಯೋಚಿಸಿಕ್ಕೆ ಶುರು ಮಾಡುವ. ಕತ್ತಲೆಯ ಊಟಕ್ಕೆ ತೆಳಿಲಿ ಮಾವಿನಹಣ್ಣುನ ಪುರುಂಚಿದ್ ಲಾಯಿಕ್ನ ಉಪ್ಪು ಮೆಣ್ಸ್ ಮಾಡಿಕೊಡುವ.      ಅವ್...